Циркийг дотроос нь нурааж байна

Ж.Солонго
2020/10/15

Хагардаггүй хачин бөх хальстай, хараа булаасан нэг өндгийг үүрнээс нь холдуулж, уулын уруу унагаад хойноос нь гүйцэж ховдоглон идсэн үнэгний тухай үлгэрийг өглөөхөн сонсов. Зальтай золиг гэж үнэгийг буруутгаад, ангаахай болох байсан тэр бяцхан өндгийг аварч чадаагүйд сэтгэл зовнив.

Үлгэр бүхэн жаргаж төгсдөггүй ажээ. Өнөөх үлгэрийн бодит жишээ өнөөгийн Монголд биеллээ олж байна. Үзүүлэх гайхамшгаараа алдаршаад, олдог зоосоороо илүүрхээд ирэхээр нь Улсын циркийн удирдлагыг удаа дараа сольж, увайгүй хүмүүсийг шилж томилж байгаад ажлыг нь унагаж албаар хувьчилсан гэдэг. Байртай, амьтантай, уран бүтээлчидтэй, бааз суурь нь бат тогтсон байгууламжийг хэдхэн жилийн дотор хөмөрч орхиод хэрэгггүй шахуу зүйл шиг хямдхан зарсан сан.

Авсан эзэн нь алдарт аварга. Арчилж, тордоод алдаршуулна гэсэн ч 13 жилийн дараа үнэн төрхөө ил гаргаж өнөөх барилгыг нь дахиж циркчид ашиглахааргүй болгоод тавьчихаж. Засвараа эхлээд зандрангүй хэдэн үг сошиалд “чулуудсан”. Сайхан болгох гэж байхад ус үзээгүй байж гутлаа тайлж, уул үзээгүй байж хормой шуув гэсэн утгатай түүний үгэнд бас л бид итгэсэн.

Гэтэл яав?


Өчигдөр орой найруулагч Ю.Гэрэлбаатар цирк рүү орж зураг авч, бичлэг хийжээ. Тэр “Циркийн онцгой хэв маягтай барилга нүүр төрхөө алдлаа!!! Циркээ буцаагаад өгөөч ээ гээд байсан чинь далдуур нураагаад ЦИРКИЙН барилгаас юу ч үлдээгээгүй байна. Маш харамсалтай. Төр засаг, тухайн үед шийдвэр гаргасан түшмэлүүд юу хийснээ хар даа . Хүний үнэргүй луйварчид аа” хэмээн бухимдав. Бүр уйлав. Тэгэхээс яах юм бэ. Монголын циркчид мундаг байгаад яах юм бэ. Улс орон нь тэднийг үнэлэхгүй, угтаад нэг баяр хүргэхгүй, бэлтгэл хийх байрыг нь булааж, бэртэгчин зангаар хойш суусаар байхад тэд уйлахгүй гээд яах юм бэ.
Үзэгчдийн суудал, үндсэн хийцлэл, бүр хамгийн аймшигтай нь циркчдийн АЛТАН МАНЕЖ хэмээн сүсэлдэг барьер нь үгүй болжээ. Дор нь байгаа тусгай агуулах, бэлтгэлийн хэсэг, зөөлөвчтэй тусгай дэвсгэртэй суурийг нь устгаж байгаагаас үзвэл энд цирк ажиллуулахгүй бололтой. Их сайхан болголоо гэхэд өндөр үнэтэй тоглолтын танхим нь босох биз. Буцааж аваад ч сэргээх боломжгүйгээр өөрчилсөн болохоор өөртөө итгэлтэй байж дээ ИХ АВАРГА.
13 жилийн өмнө буюу 2007 оны нэгдүгээр сарын 8-нд “АСА” ХХК-ийнхан Улсын циркийг хувьчилж авах менежментийн гэрээ байгуулсан түүхтэй. Тухайн үед Циркийн хувьчлалын үнэлгээний эхний комисст ажилласан БСШУЯ-ны Төрийн захиргааны удирдлагын газрын дарга Л.Цэдэвсүрэн хүртэл “Ажлаасаа хөндийрсөн зургаан хоногийн дотор бидний хагас жил уншиж танилцсан тендерийн материалыг өөр хүмүүс үзэж танилцаад “АСА” багт ялалт өгчихлөө” гэж ярьсан байдаг. Тэр ч бүү хэл тэдэнтэй мөр зэрэгцэн Улсын циркийг хувьчилж авахаар өрсөлдсөн “Их цирк”, “Монгол цирк” багийнхан баримт дэлгэн, Төрийн өмчийн хороо буруу шийдвэр гаргалаа гэж заргалдсан. Харамсалтай нь 80 жилийн түүхтэй Монгол циркийн хувь заяаны төлөө хуруугаа ч хөдөлгөх эрх мэдэлтэн олдсонгүй.
Ойрын өдрүүдэд Соёлын сайдынхаа мэдэгдэл, нөмөр нөөлөгт баясан сэтгэлдээ галтай, нүүрэндээ инээмсэглэлтэй явсан циркчид дуугарах ч тэнхээгүй боллоо.
Энэ хөх асрыг 1971 онд хоёр улсын найрамдалт харилцааны илэрхийлэл болгон Румын улсын буцалтгүй тусламжаар гурван сая рублийн хөрөнгө оруулалт хийж, бариулж байсан түүхтэй. Үүдэнд дэвссэн хивс, манежинд байрлуулсан тоног төхөөрөмжөөс эхлээд бүгдийг нь зөвхөн циркийн урлагт зориулан захиалан хийлгүүлсэн тухай тэр үеийн улсын циркийн найруулагч О.Машбат агсан ярьсан.
Менежментийн хувьчлалд оролцохдоо багууд циркийг 2011 он хүртэл хөгжүүлэх стратеги төлөвлөгөөгөөр өрсөлдсөн юм билээ. Магадгүй шалгуураа хангаж байраа авчихсан болохоор одоо тэд юу хийхээ өөрсдөө шийднэ л гэж үзэж.
Соёлын дурсгал, урлагийн бүхэл бүтэн салбарыг ямар ч алсын хараагүй хувьчилсны балгийг ийнхүү өнөөдөр амсаж сууна. Циркийг буцааж авсан ч улсын цирк байгуулж, уран бүтээлчид бэлтгэл хийхээргүй болгоно гэдэг тэр чигтээ терроризм биш юм уу. Бухарестад яг манайх шиг цирк нь одоо ч байдаг. Манайхтай яг ижил зураг төслөөр хийгдсэн зориулалтын энэ цирк 1961 оных. Харин манай энэ хөх асар 50 “настай”.
Улсын нийслэлийн зүрхэнд өнгө нэмэн оршдогийг нь бодсон ч, Ж.Данзан, Б.Содном, Д.Дамдинаас эхлээд даамай сайн жүжигчдийг төрүүлснийг нь тооцсон ч ганцхан энэ асрыг тэр хэвээр нь үлдээх ёсзүй бидэнд байх ёстой.
Гуйлгачин байсан ч бахархлаа худалдалдахгүй, гудайж явсан ч үнэ цэнээ алдахгүй одох нь хүний ёсон биш юм уу.
Жүжигчингүй, амьтангүй байраа түрээслэн амьдардаг Монголын циркийн өнөөгийн төрх ийм л байна. Циркт зориулалтын үйл ажиллагааг нь явуулах уран бүтээлч байхгүй мэт аашлан түрээсийн гэрээгээр эзэд нь амь зууж харин циркийн урлагт зүрх сэтгэлээрээ дурласан хүмүүс нь гудамжинд шороон дээр өнхөрч байх нь шившиг биш үү.
Саяхан болсон Циркийн сургуулийн 80 жилийн ойг үзээд буцахдаа улаан шороо боссон танхим, урагдаж муудсан хулдаасан майхан, хүйтэнд дараагүй мэт тоглох халуун сэтгэлт жүжигчид, хамаг зүрхээрээ тэднийгээ дэмжих ахмадуудыг хараад ой тойнд багтамгүй их төөрөгдөл дунд гудайн суусан.  Одоо гэтэл тэдэнд очъё гээд ч угтах газар, мөргөе гээд ч сүслэх манеж үгүй болсныг зарлах нь.
Алтангадас одонтой, авьяастнуудыг төрүүлдэг манежтай, дэлхийд эхэнд эрэмбэлэгддэг түүхтэй мөртлөө элэг эмтрэм тавилан туулж байгаа бүтэн урлагийн салбар хөөрхий. Бүхнээ зориулсан циркчид хөөрхий. Цалингүй хоцрохдоо тэд жагсаагүй. Чадлаараа бэлдээд, гадаадаас ч хамаагүй ажлын байраа олдог байв. Харин бахархал, уг үндэс нь болсон циркийг нь дотроос нь нураасныг хараад уйлах битгий хэл, уурлах тэнхэлгүй сөгдөж байна.
Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин, Зууны манлай уран нугараач Д.Норовсамбуу гуай агуу багш Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин Тогоончулууны Цэнд-Аюушийн мэндэлсний 90 жилийн ойг хийх гэж АСА циркийн менежерийн өмнө өвдөг сөхөрч гуйсан түүхтэй. Гурван жилийн өмнө албатынх нь өмнө сөгдсөн их хүмүүн саяхан “Д.Дагвадорж оо, сөгд гэвэл сөгдөе. Циркийг буцаагаад өгөөч” гэж гуйсан байсан. Үл хүндлэл гэдгийг утгаар нь үзүүлдэг увайгүй хүмүүсийг танилгүй итгэж, улсдаа ганц байгаа байгууламжаа сүйтгүүлсэн удирдамжгүй төрийн харалган бодлогыг шүүмжлээд шүүмжлээд дуусахгүй нь. Хэрэгтэйгээ хадгалж, үнэ цэнтэйгээ өмгөөлж, өв соёлоо дээдэлж чаддагүй юм бол Төртэй байгаад ч яах юм бэ. Мөдхөн гялалзах сайхангүй, бахархах зүйлгүй, балгасан дунд баахан мөнгө ярьсан,  баригдмал сэтгэлгээн дундаа төөрөлдөж дуусах биз.

Сэтгэгдэл (40)

ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
  • 66.181.161.42
    2020/10/17

    ДОЛГОРСҮРЭНГИЙН ҮР САД МОНГОЛЫГ МӨХӨӨЖ ЭХЛЭВ.ТӨР ХАРСААР Л ЗҮГЭЭР СУУЖ БАЙХ YUM ДАА. ТҮҮХИЙГ ТЭД УСТГАЖ ЭХЛЭВ.

    Хариулах
  • 202.126.90.113
    2020/10/17

    Ах Сумьяабазар нь газрын хэвлийн баялаг руу улангасан дайрна. Уран ухуулж харийнханд зарж нутаг усыг хордуулна. Долгорсvрэнгийн махан толгойнууд Монголын ард тvмний хараалыг даах болов уу ?

    Хариулах
  • 202.9.46.198
    2020/10/16

    Ганц цирк ч биш.Монгол улс угаасаа сүйрлийн замруугаа орсон.Одоо хэр удаан тогтнох уу гээд л хүлээж байхаас

    Хариулах
  • 103.10.22.10
    2020/10/16

    Erun yagaad dandaa ulsiin hurungiig huiwchildag ym boloo

    Хариулах
  • 192.82.68.145
    2020/10/16

    Элдэв-Очирын нэрэмжит кино театрыг Хөрөнгийн биржид, Хүүхдийн кино театрыг Исусийн сүмд, Ард кино театрыг Сосорбарамд, Хүүхэд залуучуудын театрыг ХААН банкинд, Циркийг Давагдоржид гэх мэтээр үнэгүй шахам өгсөн. Төв музейг нураасан. Соёл урлагийг маань устгах холын бодлого яваад байх шиг санагдах юм.

    Хариулах
  • 66.181.161.40
    2020/10/16

    Аса японы аварга болохоос монголынх биш. Энэ төр засаг чинь төрлийн засаг болсон. Ах. Сумъяабазар нь бхад яаж. Хүрэлсүх дуугарч чадахийм бэ. Одоо бид циркээ алдсан ирээдүйд эх орон газар нутгаа алдахад та нар гайхаад ч хрггүй. Бид үүнийг сонгосон Ёстой новш гэхээс өөр хэлэх үг алга даа

    Хариулах
    • 192.82.70.8
      2020/10/16

      надад энэ улс сүйрнэ үү мөхнө үү одоо падлий алга. хэн нь лаагаа иднэ үү луувангаа иднэ түй чёрт. энэ улс тэртээ тэргүй мөхөлрүүгээ явсаар хятадын колон болох нь гарцаагүй болсон. Хурдан тусмаа сайн байна

  • 59.153.114.112
    2020/10/16

    Бид Давгадоржоороо бахархаж байсан. Сайн хүү гэж бодож явлаа. Одоо үүнийг хараад эсрэгээрээ бодогдох болж байна. Бусад хүмүүс ч ийм сэтгэлтэй болж байгаа байх аа Ингээд нэр төрөа өөрөө унагах ажил хийлээ дээ. Уг нь ингэх хүн биш л баймаар итгэхэд бэрх л байна.

    Хариулах
    • 64.119.18.50
      2020/10/16

      Сохорчихсон дурак вэ.

  • 202.21.102.170
    2020/10/16

    дээр байгаа дарга нар сонсдоггүй хардаггүй юмуу яагаад дуугарахгүй бгаан бэ хэрэгтэй бүхэн алга боллоо

    Хариулах
  • 202.21.102.170
    2020/10/16

    ХЭЛЭХ МУУ ҮГ ОЛДОХГҮЙ БАЙНА ЯАЧИХСАН ТЭНЭГ ВЭ АРХИ ХҮҮХЭН МӨНГӨНД ТАРХИ НЬ ГАШИЛЧИХСАН ХУЛГАЙЧ БНА УЛСЫНХАА БАХАРХАЛ БОЛСОНГ ЦИРКЭЭ НУРААЖ БХДАА СЭТГЭЛ НЬ ӨВДДӨГҮҮЙ ЮМ БХДАА

    Хариулах
  • 202.9.46.117
    2020/10/16

    Муу махан толгойт пиздаг алнаа..

    Хариулах
  • 103.229.121.37
    2020/10/16

    Циркийг нурааж суурин дээр нь дахиж Цирк барихгүй бол Давгадорж дуракыг үгүйртэл нь галдан шатаах хэрэгтэй. Их аварга гэж онгироосныхоо горийг амсаж бна даа Монголчууд. Нэг муу Японы үндэсний бөхийн хөөгдсөн аварга шүү дээ.

    Хариулах
  • 103.26.194.252
    2020/10/16

    УДАХГҮЙ ГЭР БҮЛ ҮР УДМААРАА ЭНЭ САЙХАН ЦИРKИЙН БАРИЛГЫН АРААС ЯВЦГААХ БАЙЛГҮЙ...

    Хариулах
  • 202.9.46.26
    2020/10/16

    Хүүхдийн театр, Кино үйлдвэр, Кино театрууд гээд бүгд байхгүй болж байгаад маш их харамсаж байна. Төр цагдаа хууль хүчнийхэн хаана явна вэ??? нэг ТҮЦ ажиллуулж байгаа хүмүүсд хууль үйлчилдэг л юм байна лээ. Энэ луйварчидыг болохоор яаж ч чадахгүй юм даа. Та нарыг үеийн үед үйлийн үр чинь гэсгээндээ гайгүй.

    Хариулах
  • 103.57.92.242
    2020/10/16

    Yasan muuhai yum be dee. Bidnii huuhduud tsirk gej medehgui osoh ni dee chaavaas

    Хариулах
  • 217.255.48.105
    2020/10/16

    Ёстой хүн муутай эргүү өөхөнцөр. Сагсуу шуналтай, хүүхэмсэг, авсан авгай нараа тамлагч ёстой өөдгүү хоогийн шаар

    Хариулах
  • 217.255.48.105
    2020/10/16

    Аса гахайг шоронд хий! Гүйцээ

    Хариулах
  • 202.9.47.15
    2020/10/16

    Сайн бичдэг сэтгүүлч юмаа. Эмгэнэлтэй , энэ сэдвээр харамсаад ....хэлэх ч үг олдохгүй байсийн.

    Хариулах
  • 202.126.89.61
    2020/10/16

    Uiliin ut n ireh bailguidee

    Хариулах
  • 192.82.72.159
    2020/10/16

    huuh t1 nuhur yum bn. ter baaraggui eruul hun bish bh.

    Хариулах
  • 192.82.69.125
    2020/10/16

    Дагвадорж хүндлэл 0 үзэн ядалт 100% Шуналтай гөлөг юмаа

    Хариулах
  • 202.55.188.89
    2020/10/16

    Ерөнхийлөгч Ерөнхий сайд хоёр яагаад дуграхгүй байнаа. Циркийн сайхан сайхан тоглолт үзжил байсан байлгүйдээ. Энэ хоёр чадахгүй л дээ

    Хариулах
  • 103.212.117.151
    2020/10/16

    Үхэж далд ороосой. Эцэг эх нь тарчилж үхээсэй билээ!!!

    Хариулах
    • 172.58.142.185
      2020/10/19

      Естой, энэ эргуу малнууддаа юм хэлдэггуй ялгарах юмгуй сэгууд юм бх даа

  • 192.82.76.143
    2020/10/16

    Ах дүү гэхээргүй хоорондоо алалцдаг нэг гэрийн бөх нэртэй шуналын тулам цадахгүй л бгаа юм байх даа боловсролгүй мулгуй

    Хариулах
  • 66.181.161.23
    2020/10/16

    Муу хүн юмдаа сумодоо байхад нь яаж шимтэн үздэг байлаа даа одоо бол ичиж байна

    Хариулах
  • 64.119.26.89
    2020/10/16

    арчаагүй ч эр болдоо

    Хариулах
  • 103.57.95.110
    2020/10/16

    Долгорсүрэнгийн хөвүүд хүн муутай ухаан муутай ажгуу.

    Хариулах
  • 64.119.22.183
    2020/10/16

    Өдөө ямар ч арга байхгүй.Аса чинь Х.Баттулгын сайн дүү нь биз дээ.

    Хариулах
  • 192.82.69.139
    2020/10/16

    Dagvaa nowsh ymaa archaagui er ym

    Хариулах
  • 150.129.140.193
    2020/10/16

    Цирк ингээд байхгүй боллоо. Улсын хүүхэд залуучуудын театрыг яагаад найруулагч Нямгаваа Хаан банкинд зарсныг мэдэх хүн байна уу.

    Хариулах
  • 192.82.67.244
    2020/10/16

    Төрийн өмчийн дарга байсан луйварчин.Сугараас хариуцлага нэхэх хэрэгтэй

    Хариулах
  • 103.229.123.174
    2020/10/15

    Энэ хувьчлалд Намбарын Энхбаяр ерөнхийлөгч байх да ерөнхий сайд Санжийн Баяр хоёр гар дүрж АСА д албан тушаалаар а хүч түрэн дээрээс лүндэн буулнасан яриа байдаг Намбарын хүүгээс асуушаач сэтгүүлч нараа

    Хариулах
  • 202.55.188.34
    2020/10/15

    Muuhai hun yumdaa Davgaa. Ene buhchuudees oligtoi yum hezeech garahgui adgiin hun sugnuuud

    Хариулах
  • 64.119.20.71
    2020/10/15

    YASAN CHULUUN ZURKHTEI ERGUU NOVSH VE ULS BUTSAAJ AVNA GEHEER NOVSHIRCH BN DAA GARGASAN MUNGIIG N UGUUD ULS AVAH HEREGTEI

    Хариулах
  • 150.129.142.151
    2020/10/15

    Нурааж тараахаас өөр ид шидгүй...

    Хариулах
  • 202.9.40.74
    2020/10/15

    pizda dawgaa

    Хариулах
  • 122.201.31.167
    2020/10/15

    Үнэндээ миний болоод Монголын олон зуун циркчидын, үзэгч олны, хүүхэд багачуудын дурсамжыг нь нураасан явдал боллоо... Хэлэх үг алга даа... Хууль гэж хэрэв байдаг бол, бүх завхралыг нь засуулаасай... Нурааж чадсан бол сэргээж чадах байлгүй дээ...

    Хариулах
    • 103.212.119.251
      2020/10/16

      Энэ мунаг бяраараа хүнтэй ноцолдож унангаж явсан болохоор нарийн ухаан мэдлэг юу ч байхгүй махан толгойнууд